تبلیغات
آموزش وپرورش
 
آموزش وپرورش
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : زهرا عشوری
مطالب اخیر
دوشنبه 20 آذر 1391

                                           *بسم الله الرحمن الرحیم*                      

                   {آموزش وپرورش}:                                                                                                                                                                                                                     

مقدمه:

همه ی آموزش وپرورش بامشارکت فرددرآگاهی اجتماعی قوم پیش می رود.این فرایندتقریباًدربدوتولدناآگاهانه آغازمی شودوقوای فردرابه طوردایم شکل می دهد.آگاهیش راتشکیل می دهد،عاداتش راشکل می دهد،افکارش راتربیت می کند،واحساسات وعواطفش رابرمی انگیزد.فرد ازطریق این آموزش وپرورش ناآگاهانه به تدریج درمنابع فکری واخلاقی که بشریت موفق به گردآوریشان شده سهیم می گردد.اویکی ازمیراث بران سرمایه یپشتوانه دارتمدن می گردد.رسمی ترین وفنی ترین آموزش وپرورش دنیانیزنمی تواندازاین فرایندعام جان سالم به دربرد؛فقط می تواندآن رادرجهتی خاص سازمان دهدیاتمایزبخشد.تنهاآموزش وپرورش راستین ازطریق تحریک قوای کودک به وسیله ی مقتضیات وضعیت اجتماعی که اوخودرادرآن می یابدانجام می گیرد.ازطریق این مقتضیات اوتحریک می شودکه مانندعضویک اتحادعمل کند،ازتنگنای اولیه ی عمل واحساسش به درآید،وخودراازدیدگاه بهروزی گروهی که به آن تعلق داردبنگرد.اوازطریق پاسخ دیگران به کارهایش پی می بردکه معنی اجتماعی آنهاچیست؟ارزش کارهابرخودشان بازمی تابد.برای مثال:ازطریق پاسخی که به اعمال غریزی کودک داده می شود.                           

                                                                                                                        ))مرامنامه ی آموزشی من،ترجمه ی صفحه ی اول.از جان دیویی.))                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               

آموزش وپرورش:

                                   

آموزش وپرورش یاتعلیم وتربیت دارای مفهوم یاکاربردگسترده وپیچیده ودرنتیجه مبهمی است.درتعریف این مفهوم نه تنهامیان مردم عادی بلکه میان صاحب نظران تعلیم وتربیت هم اختلاف نظروجوددارد.همچنین فعالیتی مانند:سوادآموزی،کارآموزی،بارآوردن،پروردن،تأدیب،اجتماعی کردن و...نیزجزئی ازآموزش وپرورش محسوب می شوندیاباآنهاهمپوشی دارد.درباره ی مفهوم آموزش وپرورش بایددرنظرداشت که آموزش وپرورش منحصربه فرد،زمانفمکان یاعمل خاصی نیست.یعنی به طورمشخص آموزش وپرورش منحصربه مدرسه،کودکان یاآموزش دروس خاصی نیست بلکه آموزش وپرورش برای همه ودررزمانی ودرهرمکانی است.[زگهواره تاگور].

تعاریف آموزش وپرورش:

 

همان طورکه گفته شدآموزش وپرورش دارای مفهوم وکاربردی گسترده وپیچیده ومبهم است.تاکنون تعریف واحدیاجامع ومانعی ازآموزش وپرورش به دست نیامده است واهل نظرهریک برپایه ی تفکرات وتجربیات خودتعریفی ازآن ارائه داده اند.صاحب نظران ایرانی یامسلمان تعلیم وتربیت درسده های پیشین مانند:امام محمدغزالی هیچکدام درپی تعریف مفهوم آموزش وپرورش نبوده اندوگویااهمیت تعریف این مفهوم رادرک نکرده بودند. درعصر حاضرمتفکران ایرانی مانند:دکترمحمدباقرهوشیار،دکترعیسی صدیق،دکتراسدالله بیژن،امیرحسین آریان پور،استادمرتضی مطهری.دراین باره          اظهارنظرکرده اند.ولی دانشمندان غربی ازدیربازتاکنون تعاریفی ازآموزش وپرورش ارائه داده اند.

برخی ازتعاریف آموزش وپرورش:

 

-محمدباقرهوشیار:آموزش وپرورش مجموعه ی منظمی ازاعمال ورفتاراست.به بیان دیگرآموزش وپرورش فعل وانفعالی است میان دوقطب سیال[آموزگاروفراگیر]که مسبوق به اصلی ومتوجه هدفی ومستلزم برنامه ای است.-جان دیویی:آموزش وپرورش دوباره ساختن یاسازمان دادن تجربه است به منظوراینکه معنای تجربه گسترش پیدا کند وبرای هدایت وکنترل تجربیات بعدی،فردرابهترقادرسازد.-ژان ژاک روسو:آموزش وپرورش هنریافنی است که به صورت راهنمایی یاحمایت نیروهای طبیعی واستعدادهای فراگیر[متربی]وبارعایت قوانین رشدطبیعی وباهمکاری خودبرای زیستن تحقق می پذیرد.-دانشنامه ی بریتانیکا:ازآن جایی که کودکان بیسوادنادان وغیرمطلع ازفرهنگ جامعه شان به دنیامی آیندبرای یادگیری فرهنگشان ،هنجارهای رفتاری افرادبالغ،یادگیری مهارت ها،یافتن نقششان دراجتماع ورسیدن به اهدافشان نیازبه آموزش دارند.-امیرحسین آریان پور:آموزش وپرورش عبارت است از"فرایندهدایت وجهت دهی عمدی تجارب انسانی".

فلسفه ی آموزش وپرورش:

 

از آنجا که آموزش به کودکان این قابلیت را می دهد که به صورت مستقل به سوی اهداف مورد نظرشان حرکت کنند و هویت ویژه ای در جامعه بیابند،اهمیتی غیر قابل چشم پوش برای فلاسفه دارد.فلسفه آموزش به بررسی ماهیت و اهداف آموزش و ابزارهای آن می پردازد و در ارتباط با نظریه ی آموزش است.نظریه آموزش نوعی نظریه عملی بوده که سعی در فراهم آوردن رهنمود در روشن کردن تمامی جنبه های گوناگون آموزش(اعم از جنبه های تعلیمی،اخلاقی و سیاسی مربوطه)و همچنین ساختار اجتماعی وابسته به آن است.

نظریه های آموزش و پرورش:

نظریه های آموزش وجود چهار چیز رادر فرایند آموزش ضروری فرض می کنند:1.معلم2.دانش آموز3.موضوع درسی4.گروه اجتماعی.که معلم و دانش آموزبه آن تعلق داشته وازطریق آن باهم مرتبط می شوند.نظریه های آموزشی مختلف رامی توان از طریق پاسخی که به سؤالات زیر می دهنداز همدیگرتمیزداد:-هدف آموزشی یک مدرسه چیست واینکه از نظر روانی چگونه دانش آموزانش را به انجام کارهایی که هدف راتحقق می بخشدمتمایل می سازد؟-موضوع درسی چیست،باچه روشهایی تعلیم میشود،مطالب باچه میزان راحتی آموخته میشوندوبه چه راحتی بعدأفراموش میشوند؟دانش آموزان درمدارس مختلف با ترسهای مختلفی روبرومیشوند.تحت چه ترسهایی دانش آموزان به تلاش برای یادگیری مشغول هستندوپاسخ آنهابه این ترسهاچیست؟  باتوجه به این که تقصیرشکست ها را میتوان برگردن نظریه خاص آموزشی استفاده شده نهاد،راه حل ها نیازمندایجاد تغییراتی درنظریه آموزشی می باشد.انتخاب یک نظریه ی آموزشی خاص نیازمندآگاهی کافی نسبت به شرایط خاص یک مدرسه بوده و حکم کلی نمیتوان داد.

تاریخ آموزش و پرورش:

فرآیند آموزش و پرورش از پیدایش انسان برروی زمین آغازشد،هیچ جامعه ی انسانی ای وجود نداشته که اهمیت و مرکزیت آموزش را رد کند،درجوامع بدوی آموزش رسمی به شکل امروزی وجودنداشت،درواقع درتمامی فعالیت های روزمره بالغین نقش معلمین رابازی میکردند،درهمه جاکلاس درس بود،انباشتگی دانش درطول زمان باعث شدکه یک نفربالغ نتواندبرتمامی آن مسلط شود،راه حلی که جامعه برای این مشکل پیداکرد آموزش به نوع رسمی بود:مدارسی تشکیل شد و متخصصینی درآنهابه گونه ای مؤثربه انتقال فرهنگ و دانش موجودکمک میکردند.بارشد فزاینده جامعه وزیادشدن پیچیدگی های آن آموزش رسمی به عهده ی مؤسسات خاصی واگذارشد،به علاوه ماهیت آموزش نیزکم کم تغییرکرد:آموزش کمتر و کمتر به زندگی روزمره افرادارتباط پیدامیکرد،انتزاعی ترشده و باعملگرایی فاصله می گرفت.دانش به صورت خیلی فشرده درآمده و این امر به دانش آموزان این قابلیت را می داد که ازفرهنگی که در آن به دنیاآمده اند فراتر رفته و چیزهایی رایادبگیرندکه هرگزنمیتوانستند توسط تجربه مستقیم یاتقلید از افرادبالغ بیاموزند.فرایندآموزش امروزه یکی ازپایه های اساسی پیشرفت جامعه هاشده است و اهمیت روزافزونی پیداکرده است و این خودباعث این شده که کتابها و تحقیقات زیادی در زمینه اهداف،محتوا و نحوه ی بهینه تدریس انجام شود.دردوران مدرن،شاهدشکوفایی فلسفه آموزش و نظریات تعلیمی هستیم و هر مغلم باتوجه به شرایط دانش آموزان کلاسش ازشیوه های مختلف آموزشی استفاده می کند.

آموزش دردنیای اسلام:

آموزش دراسلام ازارزش زیادی برخورداربوده است،بامسلمان شدن مردمان ازنژادهاوجوامع مختلف،آموزش نقش مهمی در تشکیل یک اجتماع به هم پیوسته و جهانی ایفاکرد.تااواسط قرن9میلادی،تقسیم بندی مشخصی از دانش انجام شده بود،علوم به سه دسته تقسیم شده بود:علوم اسلامی،علوم فلسفی- طبیعی،علوم ادبی-هنری.علوم اسلامی به برسی منابع اسلامی مانند:قرآن،احادیث و تفاسیرآن می پرداخت.علوم اسلامی ازنظرفرهنگ ازهمه باارزش تربه حساب می آمد،فلسفه وعلوم طبیعی به اندازه علوم اسلامی مهم دیده می شد،ولی کم کم فضیلت تر دیده می شد.سیستم فضیلت اسلامی درابتدا تأکیدزیادی روی فنون وامورعملی مانند توسعه سیستم های آبیاری،ابداعات کشاورزی،خیاطی،تولیدمحصولات باآهن وفولاد،گسترش تجارت زمینی ودریایی و ساختن اشیاءسفالی داشت.به تدریج وازقرن11میلادی به بعد علاقه به علوم مذهبی به صورت عمده ای جای علوم دیگر را گرفت.علوم یونانی وفلسفه دیگرتنها به صورت خصوصی وبه عده کمی تدریس می شدوهنرهای ادبی به شکل عمده ای روبه کاهش نهادند.از آزادی فکری داده شده به اندیشمندان ونخبگان کاسته شد.علوم غیر دینی وبررسی های پژوهش گرایانه غیردینی دیگر تحمل نمیشدند.این نحوه سیستم آموزشی از ازبکستان امروزی در شرق،تامصردرغرب درطول سالهای 1050تا1250میلادی گسترش پیدا کرد.

آموزش درقدیمی ترین تمدن ها:

تمدن درخاورمیانه دربین رودهای دجله وفرات ودرمصرحدود3000سال قبل ازمیلاد شروع شد.تمدن عمده ی بعدی هزاروپانصد سال بعد در شمال چین زاییده شد.انتقال فرهنگ دراین جوامع پیچیده"نوشتن"راضروری کرد.البته درهیچ زمانی دردوران باستان بیش از20تا30درصدمردان بالغ و تقریبأ10درصد کل جمعیت نمیتوانستند بخوانندوبنویسند.

آموزش درجوامع بدوی:

درجوامع بدوی،آموزش محدودبه انتقال فرهنگ بودوهدف آن پرورش فرزندان به گونه ای بودکه بتواننداعضای خوبی برای گروه یاقبیله شان باشند.یک انسان بدوی دنیارابه شکلثابت وتغییرناپذیرمی دید.برای اوفرهنگ تمام دنیایش راتشکیل می دادواین فرهنگ درانتقالش ازیک نسل به نسل بعدی تنهامقدارکمی تغییرمی کرد.جوامع بدوی تأکیدزیادی روی لزوم پیوستن مناسب افرادبه بدنه قبیله یاگروهشان داشتند.جوامع بدوی اشکال وتنوع فرهنگی زیادی داشته وبیان قوانین عام حاکم برتمامی آنها کارسختی می باشد.ولی به هرحال نکات مشترکی بین فرهنگ های بدوی وجوددارد.افرادغیربالغ درفعالیت های بالغین شرکت می کردند.یادگیری توسط مکانیزم های تقلید،تلاش برای فهمیدن احساسات وانگیزه های افرادبالغ،وتلاش برای شناسایی وتطبیق هویت خودباآنها صورت می گرفت.هنگامی که فردی بالغ می شود،روش آموزش اودگرگون می شود،اودیگرنمی بایست به صورت لحظه ای وغیرمنظم به تقلیدازبالغین بپردازد.بلکه بایدرفتارش رامنظم واستانداردبکند.درهنگام بلوغ برای جداشدن ازمحیط وفضای دوران کودکی،افراد«آیین تشرف»راتجربه می کنند.فردبالغ شده ممکن است به صورت ناگهانی ازخانواده اش جداشودوبه اردوگاهی به همراهافرادتازه بالغ شده دیگرفرستاده شود.دلیل این جدایی این است که فردوابستگی اش رابه خانواده کم کند.وازنظرعاطفی واجتماعی خودش رادرمحیط وسیع ترفرهنگی-قبیله ای بنا نهد.

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   

                                                                                               

                                                                  



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
دوشنبه 20 آذر 1391

معلمان دراین مراسم تشرف کسانی هستندکه شخص نمی شناسد،درواقع اقوام شخص درقبیله ی دیگرکه شخص تاحالاندیده است.آیین تشرف عمومأعملی نیست بلکه درآن ارزش های فرهنگی،مذهب قبیله ای،افسانه ها،فلسفه،تاریخ مراسم ها وآداب ورسوم واطلاعات دیگرتدریس می شود.این مراسم[به ویژه بخش مذهبی آن]ازاهمیت زیادی برخوردارولازمه عضویت درقبیله بوده است

آموزش درایران باستان:

درفلات ایران دست کم ازپانزده هزارسال پیش انسان زندگی می کرده است.درباره ی چگونگی آموزش وپرورش،مردمانی که پیش ازآریایی هادراین سرزمین زندگی می کردندآگاهی چندانی دردسترس نیست.نزدیک به چهارهزارسال پیش آریایی هاوازآن جمله:مادها،پارت ها،وپارس ها به سرزمین ایران مهاجرت کردند.مادهادرغرب وپارس هادرجنوب وپارت هادرشرق فلات ایران ماندگارشدندوحکومت هایی تشکیل دادند.مادهادرحدود700سال پیش ازمیلاددرسرزمین های غرب ایران چیره شدندودولت ماد را بنیان گذاشتند.دردوره ی مادها،کودکان ونوجوانان راه ورسم زندگی وکاروجنگاوری رادرخانه وایل می آموختند.آموزش رسمی نزد روحانیان بود.روحانیان گذشته ازخواندن ونوشتن،اصول ومراسم دینی،اخترشناسی وشیوه های پیشگویی سرنوشت دیگران رادرمراکزدینی فرامی گرفتند.مردم دیگر ازخواندن ونوشتن بی بهره بودند.مادهاخطی شبیه خط میخی داشتند.درزمان حکومت کورش وجانشینانش درایران آموزش تحت تأثیراخلاقیات زرتشتی ونیازهای نظامی جامعه بود.چهارطبقه ی اجتماعی نیازهایشان راتوسط آموزش برطرفمی کردند:روحانیون،جنگجوها،کشاورزان وبازرگانان.اخلاقیات زرتشتی آموزش                                       رادرجهت پرورش افکارخوب،کلام خوب وکارهای خوب می دید.تعلیم وتربیت دراین دوران تأکیدزیادی روی پیوندهای خانوادگی واحساسات گروهی،پذیرش حکومت پادشاه،تعلیمات مذهبی،آماده سازی های نظامی داشت.آموزش دردوران هخامنشی به صورت دولتی انجام نمی شدوآموزش های اولیه در خانه انجام می شد.فرزندانی که به طبقات بالا متعلق وبودندمی توانستند درسن هفت سالگی به مدارس در دیوان هابروند.درمراحل بالای آموزش به دانش آموزان قوانین وحقوق،پزشکی،ریاضی،جغرافیا،موسیقی،ونجوم یاد میدادند.مدارس نظامی خاصی هم موجودبود.بافتح ایران توسط اسکندرکبیر،روش های آموزشی یونانی جای روش های آموزشی دردوران هخامنشی راگرفت واین رویه دردوران حکومت پارتی ها نیزادامه یافت.ولی باروی کارآمدن سلسله ی ساسانی درایران،نحوه ی آموزشی سنتی ایرانی مجدد احیاشده،توسعه وتکمیل یافت.بزرگترین دستاوردآن دوران تأسیس دانشگاه گندیشاپوربودکه نقش عمده ای درتوسعه ی آموزش پیشرفته داشت.

آموزش مدرن درایران(آموزش وپرورش درایران):

شروع آموزش به نحوه ی مدرن درایران باتأسیس مدرسه ی دارالفنون درتهران وبه همت امیرکبیررقم خورد.دردارالفنون علوم فنی،علوم طبیعی وهمچنین کمی علوم انسانی توسط اساتیدخارجی،وتحت رضایت رضاقلی خان،تدریس می شد.تأسیس این مدرسه باعث ترجمه ی آثارمختلفی اززبان های اروپایی به فارسی شد.رضاشاه سبب ایجادتغییرات عمده ای درسیستم آموزشی ایران می باشد.به عنوان بخشی ازبرنامه ی غربی سازی ،مدرن سازی وتمرکزاداره ی امور،اومکتب خانه هارابرچید.مکتب هاجاهایی بودندکه درآنهابه تمامی دانش آموزان درهرسنی که بودنددریک اتاق توسط یک آخوندآموزش داده می شد.رضاشاه دستوردادکه تمامی افرادجامعه،دختروپسر،به صورت اجباری به مدارس دولتی بروند.واینکه محتوای کتاب های درسی به روزومدرن شوند.اومحلی برای تربیت معلمین ایجادکرد،وهمچنین دانشگاه تهران رابنانهاد.چندسال بعدرضاشاه دستوردراختیارگرفتنودولتی کردن تمامی مدارس خارجی تبلیغی مسیحی(میسوندی)راداد.بیشترمدرسه های عالی آن زمان،مانند دارالمعلمین عالی(دانشسرای عالی)،مدرسه ی حقوق وعلوم سیاسی(دانشکده ی حقوق)ومدرسه ی عالی طب(دانشکده ی پزشکی)درشماردانشکده های این دانشگاه درآمدند.باتأسیس دانشگاه تهران دانش آموزان توانستندپس ازبه پایان رساندن دوره ی دبیرستان دررشته های ادبیات وفلسفه،علوم تربیتی،پزشکی،حقوق،علوم طبیعی،ریاضی،علوم معقول ومنقول ومهندسی به تحصیل بپردازند.بعدهادانشگاه تهران گسترش یافت ودارای دانشکده هاورشته های درسی دیگری شد.آموزش وپرورش درایران بیشترمتمایل به روش پیاژه می باشدولی درعمل شیوه هایی که پیاژه برآن تأکیدکرده است عملی نمی شود.آموزش درایران بیشترمعلم،محتوامحوربوده وکودک درجریان یادگیری بیشترنقش انبارکننده دارد.درسال های اخیروزارت آموزش وپرورش ایران درپس این بوده است که تغییراتی اساسی درشیوه ی آموزش کودکان به وجودآوردولی این تغییرات بشترجنبه ی کمیتی داشته وکمتربه کیفیت آموزش توجه داشته است.       

اهداف کلی آموزش وپرورش جمهوری اسلامی ایران:                                                                                                                                       مصوب جلسه ی626-تاریخ 30/7/1377،شماره ی ابلاغ 350/120-تاریخ 24/8/1377:   کمال انسان درنظام تعلیم وتربیت اسلامی،رسیدن به قرب الهی است. این هدف نمایی به اهداف زیرتقسیم می شود:)الف)،اهداف اعتقادی:  1-ایجاددر زمینه ی لازم برایخودنشناسی وخدا شناسی وتقویت روحیه یحقیقت جویی؛2-تقویت ایمان واعتقادبه مبانی اسلام بسط بینش الهی براساس قرآن کریم وسنت پیامبر(ص)وائمه ی معصومین(ع)بامراعات اصول12و13قانون اساسی درموردپیروان مذاهب اسلامی واقلیت های دینی؛3-پرورش روحیه ی پزیرش حاکمیت مطلق خداوندبرجهان وانسان واعمال این حاکمیت درجامعه براساس اصل ولایت فقیه؛ (ب)،اهداف اخلاقی: 1-تزکیه وتهذیب نفس ورشدفضایل ومکارم اخلاقی براساس ایمان به خداوتقوای اسلامی؛2-پرورش روحیه ی تعبد الهیوالتزام عملی به احکام وآداب اسلامی؛3-پرورش روحیه ی اعتقادبه نفس واستقلال شخصیت؛4-تقویت احساس کرامت اخلاقی وبرانگیختن عزت نفس؛5-پرورش متعادل عواطف انسانی وهم زیستی مسالمت آمیز؛6-پرورش روحیه ی نظم وانظباط؛7-پرورش روحیه ی مبارزه بابیکارگی،بطالت ومشاغل کاذب. (پ)،اهداف علمی آموزش: 1-تقویت روحیه ی تحقق،تعقل وتفکر،بررسی وتعمق،ونقدوابتکار؛2-پرورش روحیه ی تعلیم وتربیت مستمر؛3-شناخت،پرورش،وهدایت استعدادهای افراد درجهت اعتلای فردوجامعه؛4-شناخت اسرارجهان آفرینش وقوانین طبیعت به عنوان آیات الهی به منظورپیشبرد دانش ومعرفت وتجارب بشری؛5-ترویج زبان وخط فارسی به عنوان زبان وخط رسمی مشترک مردم ایران وآموزش زبان عربی به منظورآشنایی باقرآن ومعارف اسلامی؛6-توسعه ی علوم وفنون ومهارت های موردنیازفردوجامعه؛7-پرورش روحیه ی کتاب خوانی ومطالعه؛8-پرورش روحیه ی مشارکت وهمکاری درفعالیت های گروهی. (ت)،اهداف فرهنگی.هنری: 1-شناخت،پرورش وهدایت ذوق واستعدادهای مختلف هنری وزیبایی شناسی؛2-شناخت زیبایی های جهان آفرینش به عنوان مظاهرجمال الهی؛3-شناخت هنر اسلامی وهنرهای ملی وجهانی مناسب؛4-پرورش روحیه ی حفظ میراث فرهنگی،هنری وتاریخی؛5-شناخت ادب فارسی به عنوان جلوه گاه ذوق هنرومظهر وحدت ملی واجتماعی کشور؛6-شناخت فرهنگ وآداب وسنن مطلوب جامعه ی اسلامی ایران؛7-تقویت روحیه ی احتراز ازرسوم منحط وخرافی. (ث)،اهداف اجتماعی: 1-پرورش روحیه ی پاسداری ازقداست وروابط خانواده برپایه ی حقوق واخلاق اسلامی؛2-پرورش روحیه ی تحقق بخشیدن به قسط اسلامی وپاسداری ازآن؛3-پرورش روحیه ی برادری وتعاون اسلامی،وهمبستگی ملی وفرهنگی وتقویت آن؛4-پرورش روحیه ی امربه معروف ونهی ازمنکربه عنوان وظیفه ای همگانی؛5-پرورش روحیه ی احترام به قانون والتزام به رعایت آن؛6-پرورش روحیه ی مسئولیت پذیری ومشارکت درفعالیت های دینی،فرهنگی واجتماعی؛7-پرورش روحیه ی نظم در روابط فردی واجتماعی؛8-تقویت روحیه ی تولی وتبری؛9-تقویت روحیه ی گذشت،فداکاری وایثاردر روابط اجتماعی. (ج)،اهداف زیستی: 1-تامین سلامت جسمی وبهداشت روانی بافراهم ساختن شرایط مناسب .2-تقویت روحیه ی رعایت بهداشت عمومی وحفظ محیط زیست.3-پرورش روحیه ی توجه به تربیت بدنی به عنوان زمینه ای برای رشد معنوی انسان. (چ)، اهداف سیاسی:1-ارتقای بینش سیا سی بر اساس اصل ولایت فقیه در زمینه های مختلف منظور، مشارکت آگاهانه درسرنوشت سیاسی کشور.2- پرورش روحیه ی اتحاد اسلامی بین مسلمانان وحمایت از حق طلبان،عدالت خواهان،مظلومانومستضعفان جهان وتقویت روحیه ی مبارزه بامستکبران،             استثمارگران وستمگران براساس ارزش های اسلامی.3- پرورش روحیهی پاسداری از استقلال هم جانبه ی کشورونفی هرگونه ستمگری وستم کشی وسلطه گری وسلطه پذیری.4- پرورش روحیه ی سلحشوری به منظورحفظ کیان اسلام وتقویت بنیه ی دفاعی کشور .5-تقویت  بینش سیاسی نسبت به مسائل ایران وجهان،به ویژه ممالک اسلامی وملل محروم .6-شناخت ترفندها ی استعمار واستکبار جهانی،وضرورت مبارزه با آن.(ح)اهداف اقتصادی:1-توجه اهمیت رشداقتصادی به عنوان وسیله ای برای رسیدن به رشدتوسعه ی اجتماعی.2-شناخت ارزش قداست کارومعاش حلال.3-مهارت بخشی وایجاد آمادگی وعلاقه از اشتغال مولددربخش های کشاورزی،صنعت وخدمات.4-ایجادروحیه ی ساده زیستی،قناعت وپرهیز ازهرگونه اسراف ومصرف زدگی وتجمل گرایی.5-پرورش روحیه ی انفاق ودستگیری ازمحرومان.6-تقویت روحیه ی عمل به احکام اقتصادی اسلام.7-شناخت حرفه ومشاغل مولدبرای افزایش درآمدملی،رفع بیکاری ووابستگی اقتصادی.8- تقویت روحیه ی مبارزه بابهره کشی اقتصادی ومشاغل خلاف مصالح جامعه ی اسلامی.9-شناخت منابع اقتصادی کشوروشیوه های صحیح استفاده ازآنهاوپرورش روحیه ی حراست ازاموال عمومی وثروت ملی.

گزیده هایی ازعملکردپنهان آموزش وپرورش رسمی:

-هیچ کشاکشی میان دو واژه ی«آموزش»و«پرورش»نیست جزدراذهان آنان که خود دراین مرزبندی های خیالی به توهم واقعی رسیده اند! *** -آموزش وپرورش رسمی حجاب سترگی است میان دانش وبینش.«ذهن» دانش آموزبا«قلب»زندگی هیچ گاه به نقطه ی تلاقی نمی رسندمگرآنکه ازمنطق عددومعیشت مدرک وکمیت هدف به درآیدوآنگاه به کشف وشهودحقیقت نایل می آید. *** -تشویق وتنبیه متعارف درتعلیم وتربیت،ازبنیاد،ریشه ی حقیقت ومعرفت را می زند.آموزشی که برای نمره به دست آیدوپرورشی که برای جایزه حاصل شود،هیچ پایگاهی درذهن وقلب دانش آموزنمی یابد. *** -دانش آموزواقعی کسی است که «دانش آموزی»رابرای غیر«دانش آموزبودن»برمی گزیند.تنهااین دسته ازدانش آموزان می توانندازآسیب های پنهان آموزش وپرورش رسمی مصون بمانند. *** -نظام آموزشی کنونی به مامی آموزدکه چگونه می توان کتاب نخواندوفکرنکرد.این آموزش ازطریق استفاده ی بیش ازحدوحصر ازجزوات درسی وآموزشی،وبه کارگیری روش های نادرست انجام می گیرد. *** -تعلیم وتربیت رسمی،شاگردان راازفضیلت کشف وشهود«حقیقت»به معامله گری درکسب وسود«مدرک»تبدیل می کند. *** -آنچه انسان آزاداندیش وجست وجوگر راتبدیل به موجودی ابله ونادان می کند،آموزش رسمی است به اضافه ی انضباط رسمی!منهای پرورش غیر رسمی. *** -یگانه محصول موفق آموزش وپرورش رسمی همان محوفردیت درنظامی است که دولت ها مالک بلامنازع جسم وروح کودکان شوند. *** -هدف غایی تعلیم وتربیت رسمی دراین است که دانش آموزان را ازشهامت«خودبودن»،مهارت در«خودیابی»وهنر«خوداندیشی»بازدارد.این هدف یگانه هدفی است که تاکنون درهمه ی ابعادتحقق یافته است.

سیمای پنهان آموزش وپرورش به روایت اندیشمندان بزرگ:                                                                                                                                 تعلیموتربیت،عمل اجباری وقهری فردی بر فرد دیگر است؛به نحوی که او راانسانی دست پرورده ی جامعه بار می آورد.تعلیم و تربیت گرایش به استبداد اخلاقی است.که تا درجه ی یک اصل ارتقا یافته است.من متقاعدشده ام که علت اشتیاق مربی به تربیت کودک،غبطه خوردن اوبه پاکی کودک وتمایل به همانندکردن اوباخویش است!به عبارت دیگراومی خواهدکودک را«ضایع»کند. ---»         ((لئوتولستوی))                                                        تعلیم وتربیت جدیدبه عنوان یک مانع جدّی دربرابرتفکرفردی به شمارآمده وبازدارنده ی رشدتفکرمی شود. ---»       ((ارنست دیمنه))                                   

تعلیم وتربیت "تصنعاً-علمی"و"سهواً-سودجو"مناسبات راوارونه می کند.وباشروع ساختمان ازطبقات آن،خودراماهرمی پندارند؛زیراآنچه درآن مسکن می کند،طبقات است نه زیربناوپی ریزی ها. ---»       ((لانیو،خطابه ی نانسی))      اگربه تعلیم وتربیت درجامعه ی خودمان نگاه کنیم،دوعامل کاملاًمتفاوت می بینم:اول ازهمه معلمان،مدیران،طراحان برنامه ی درسی وناظم های مدارس وجود دارند.که وقت خودشان رابه انتقال دانشی که کودکان برای زیستن درجامعه ی صنعتی شده ی مانیازدارند،اختصاص داده اند.آنهامشخصاًبرخوردارازتخیّلی قوی نیستند.وهمین طورهیچ نمی پرسندکه چراآن چیزهارادرس می دهند.توجه اصلی آنهابه انجام شغل خوداست؛یعنی به انتقال دادن تعدادمطالب به حداکثرکودکان باحداقل زمان،هزینه وتلاش ممکن.دوم آنکه تعلیم وتربیت کنونی معطوف به هدفهای تصنّعی باملاکهای بیرونی شکل گرفته است وازنیازهای درونی وفرایندخودجوش بیگانه است.      ((آبراهام مزلو)) ااستشدهاست.(آبراهاممزلو)                    

                                                                                                                       

                                                                                                                                                                                                               

                                                                                                                                                                                                               

                                                                                                                                                                                       

 

 

 

 

 

 

 

 

 



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
دوشنبه 20 آذر 1391

هدف آموزش،پرورش فکری لاغراست.که نخجیرخودرا،خودشکارمی کند.  ---»      (( آلن ))                                                                                                                                                      هرآموزش وپرورشی که بدون ارتباط بانیازخودانگیخته ی دانش آموزان باشد،دیر یا زودازقلمرو زندگی آنهاخارج می شود.  ---»     ((پائولوفریره))

دانش وآموزشی که باتفکرپیوندنخورد،مرده وجامدومانع تفکراست.وکسی که ذهنش راباچنین دانشی پرکند،هیچ گاه ازتفکرمستقل بهره مندنخواهدشد.  ---»     ((جان دیویی))                                                

آموزش وپرورش راستین،نمی آموزدکه چگونه رقابت کنی،بلکه می آموزدکه چگونه همکاری کنی،نمی آموزدکه چگونه بجنگی ونفراول شوی!بلکه می آموزدکه خلاق باشی،دوست بداری،وسپاس گذاری کنی،بی آنکه خودرابادیگری مقایسه کنی.   ---»        ((اوشو))

آموزش وپرورش درپایان قرن نوزدهم:

درآغازقرن بیستم اکثریت مردم جهان ازآموزش وپرورش رسمی محروم بودند.سه چهارم جمعیت جهان درکشورهای زراعتی می زیستندوتغییرات تربیتیِ به وقوع پیوسته درهزارسال گذشته اثرچندانی برآنان نگذاشته بود.درسال1900قریب 70درصدازجمعیت بالای پانزده سال و95درصدازهمین جمعیت درکشورهای کم پیشرفته ازنعمت سوادبی بهره بودند.صرف باسوادشدن خودهمواره مسئله ای رام نشدنی بود.حد لجاجت آن رامی توان باتوجه به این نکته دریافت که نیم قرن بعددرسال1950ارقام یادشده به ترتیبوبه تقریب44درصدو64درصدودرسال1970،34درصدو50درصدبود.درپاره ای ازکشورهامانند ایران وهندوستان وچین که بیسوادی بیدادمی کرد،فرهنگ شکوفان ودیرینه ای نیزوجودداشت ولی درآغازقرن بیستم هنوزدرانحصارعده ای محدودبود.ازاین کشورها تنها ژاپن بودکه درنیمه ی قرن دوم قرن نوزدهم به پیشرفت های چشمگیری دست یافته وبه عنوان کشورنمونه فراوان موردمطالعه ی کشورهای دیگرقاره ی آسیاقرارگرفته بود.درمیان ملل پیشرفته تروصنعتی ترِ امریکای شمالی،اروپای غربی ومستعمرات انگلیسی استرالیاونیوزلندآموزش وپرورش همگانی به خوبی پا گرفته بود.دست کم شش سال آموزش ابتدایی اجباری برای همه ی کودکان درآغازقرن بیستم امری عادی بود.گسترش چشمگیرآموزش متوسطه همگانی موردملاحظه ی جدی قرارداشت؛ونظام آموزش عالی محدودولی روبه رشدی درکاربود.درسال1900در ایالات متحده قریب72درصدازگروه سنی5تا17سال بهمدرسه می رفتند.این نسبت درانگلستان64درصدودراسترالیا52درصدبود.

سه دوره ی آموزش وپرورش درقرن بیستم:

آموزش وپرورش درقرن بیستم سه دوره ی قابل تشخیص راپشت سرگذاشته است:  [یک]بیداری،حدوداً1900-1916 :ازدهه ی1890تازمان جنگ جهانی اول،خیزشی عمومی درآموزش وپرورش،چه درنظروچه درعمل وجودداشت.نیروهای محرکی چون توسعه ی صنعتی،بلندپروازی طبقه ی میانه،وملی گرایی،شروع به هدایت افکاربه سمت امکان بهره برداری گسترده ترازآموزش وپرورش برای پیشبرد این علایقجدیدکرده بود.ازاین رو وظایف جدیدی مطرح شد،برخوردهای تازه ای باآموزش وپرورش موردبحث قرارگرفت،واصلاحاتی،اغلب ملایم ومحافظه کارانه ولی گاه افراطی برای پاسخگویی به وضعیت جدیدمعمول شد. [دو]امیدواری،1916-1945 :دوره ی دوم حدوداًدرسال1916آغازشدکه جان دیویی مرامنامه ی تربیتی کلاسیک خودرابانام(دموکراسیوآموزش وپرورش)به رشته ی تحریردرآورد.این دوره تاسال های آخرجنگ جهانی دوم ادامه یافت.گرایش های دوره ی اول تحکیم شدند،ولی تضادمیان تربیت عوام ونخبگان تشدیدشد.خوش بینی که جنگ جهانی اول به ارمغان آوردوبازنگری اصولی درمسائل اجتماعی،سیاسی واقتصادی که رکودسال های1930مطرح ساخت، برای آموزشگران حکم یک فراخوان وانگیزه رایافت.زمان،زمان امیدواری بود.دراین دوره آرمان هابیانی مشخص یافتند،رابطه ی آموزش وپرورش باجامعه به دقت کاویده شد وبسیاری اقدامات وتجربیات تازه به عمل آمدکه رفته رفته منشأتغییرات بنیادین وگسترده ای دراهداف،محتوا،وروش های آموزش شد. [سه]بازسازی وگسترش،1945-1975 :پس ازجنگ جهانی دوم درآغاز،یک دوره ی تجدیدنظرمحض وجود داشت.نظرات بیان شده دردهه های1920و1930مبنای ساختارهای نوینی شدندتابه مقتضیات مبرم میانه ی قرن پاسخ گویند.اینک عصربرنامه ریزی بود،عصری که درآن مناطق کم پیشرفته ی جهان سریعاًبه آگاهی ملی دست یافتندودرپی آن برآمدندکه ازآموزش وپرورش به عنوان وسیله ای برای دستیابی به وحدت اجتماعی وقدرت اقتصادی استفاده کنند.مشخصه ی مرحله ی دوم این دوره،توسعه ی مداوم هم درکشورهای پیشرفته وهم درممالک کم پیشرفته،وارائه ی برنامه هایی متنوع جهت تنظیم مجددبرنامه ی درسی مدارس برای سازگاری باتغییرات انقلابی بودکه درعلم،تکنولوژی،وسازمان اجتماعی درحال وقوع بود.

آموزش وپرورش وانقلاب درقرن بیستم:

آموزش وپرورش دربیشترطول تاریخ بشرعمدتاًبه انتقال سنن فکری واخلاقی مستقر،انطباق محافظه کارانه بااوضاع جدید،وآماده سازی جوانان برای گذران زندگی اشتغال داشته است.آموزش وپرورش قرن بیستم ازقماش دیگری است.البته هنوز ازمحافظه کاری خودکاملاًدست نکشیده است،امابه نحوی فعالترکوشیده است ازسنن مستقربازخواست کندوپیوندبگسلد.عزمش نه تنهاحفاظت،بلکه همچنین انتقادوبازسازی بوده است.درعصرانقلاب،دانسته های کهن واصول پیشین مناسب خودراازدست می دهند،معیارهای گذشته رنگ می بازد،واشکال سازمانی کهنه بی موردمی شود.حتی شیوه های اساسی اندیشیدن موردسؤال قرارمی گیرد.مدارس ازآغازقرن بادرجات مختلفی ازآگاهی،توانایی واشتیاق درنقش جدیدخودفرورفته اند.آنجاکه انقلاب سیاسی به یکباره رخ داده است،آنهابه سرعت دست به کارشده اندتانظراتی رابیاموزند،آن گونه شخص هاوخصوصیت هایی رابپرورند،وازامیدهایی پشتیبانی کنندکه آرمان های جامعه ی نوین رامتحقق می ساخته است.درجایی که انقلاب تدریجی تربوده است ،برنامه های درسی خودراغالباً با آهستگی وبی میلی تغییرداده اندتاگرایش های تازه رامحسوب دارد واز آنها تعبیری رضایت بخش تربه دست دهد؛فعالیت های خودراگسترش داده اند تا تک تک شاگردان درجامعه ی درحال تغییرازتربیت مناسب برخوردارگردند؛وبه امیدهاوآرزوهای تعدادروزافزونی ازجوانان دامن زده اند تا ازمجرای آموزش پرورش درطلب ترقی فردی ورفاه عمومی جامعه برآیند.مدارس ازطریق روش آموزشی وطرح سازمانی خودکوشیده اندبه نیازهای عصرجدیدپاسخ گویند.ازاین رو نقش آنهاهم تخریب گرانه وهم سازنده بوده است.برای مثال ،آموزش روش علمی وفنون نقد  ادبی وتاریخی،تدارک آموزش ابتدایی بسیار متنوع ومدارس متوسطه نسبتا جامع،وگسترش فراوان امکاناتی آموزشی،همه از تضعیف کننده های مستقرزیستن واندیشیدن بوده است. از سوی دیگر پیوندی که میان اهداف سیاسی ومراحل تربیتی ایجادشده،عامل مهمی در شکل گیری انواع مختلف جوامع توده ای بوده است که درقرن بیستمبه وجودآمده اند.وارتقای عمومی سطح فرهنگی درپی گسترش آموزش،درمیان بسیاری ازملل،شناخت تازه ای ازامکانات انسان پدیدآورده وبرای رفاه اجتماعی معیارهای بالاتری رامدنظرقرارداده است.بااین همه،چنین هم نبوده است که پیشرفت بدون وقفه صورت گیرد.عوامل بسیاری موجب تأخیروباعث زحمت بوده است.آموزش درمدارس ناقص ونامرتب بوده است.اهداف بلندپروازانه را ابزارناقص به زیرکشیده است.اصلاحات ارزشمندغالباًتنهاکاری که انجام داده اند از پا درافکندن بوده است،زیرایا آموزگاران آماده ی اجرای آنهانبوده اند یا مردم آمادگی پذیرش آنهارانداشته اند.ابتکارات درمیان کارهای گریزناپذیرروزمره گمشده است.حرفه ی آموزش همواره به نظم وانضباط گرایش داشته ومعمولاًازنوآوری هایی که امورجاری رابه هم می ریزند باروی خوش استقبال نکرده است.گرایش به ایستادگی دربرابرچیزهای تازه وجلوگیری ازتغییر درقرن بیستم باافزایش فراوان مسئولیت های تربیتی تشدیدشد.رشدقابل توجه سازمان های آموزشی باجریانات ونظارت های اداری همراه بودکه گاه به دلیل وسعت بسیارشان می توانستنداصلاحات گسترده ای راباسرعت به مرحله ی اجرادرآورند،اما عموماًازسرعت پیشرفت می کاستندوسدراه تغییرات بنیادین می شدند.درمؤسسات آموزشی بزرگ معمولاًتأکیدبرثبات وترفیع برحسب ارشدیت بود.توجه آنهابه اداره ی خوب امور روزمره بودوپول یا وقت زیادی نداشتندکه صرف نوآوری هاکنند.تعدادی ازجریان های سیاسی واجتماعی نیزکه بانی تغییرات آموزشی اساسی بودند از جهاتی بازدارنده ازکار درآمدند.برای نمونه:ملی گرایی که درکشورهای غربی وممالک مستعمراتی پیشین محرکی قوی بود،زیرسلطه ی فاشیسم به آموزش وپرورش تأکیدی بک جانبهداردکه تحولات نویدبخش دیگری رالگدمال کرد.خواست برابری فرصت ها،انگیزه ی گسترش آموزش وپرورش شد.اماهمچنین دربسیاری ازکشورهادرتلاش برای اجتناب ازتبعیض به یکنواختی دربرنامه های درسی انجامیدوبرای آنکه جانب انصاف رادرگزینش محصل برای آموزش بیشتررعایت کندمنجربه وابستگی بسیاربه جزوات وامتحانات تجویزشده گردید.گه گاه ارتجاع نیزخودی نشان داده است.منافع سود اکران آمریکایی،تقاضاهای برنامه ریزان روسی،تمایلات روشنفکران فرانسوی،تلقیات ملی گرایان آفریقایی- که هریک از جهانی نفوذی ریشه ای بوده است-گاه به نحوی محافظه کارانه وموًثراز منابع خود به زیان ترقیات مطلوب پاره ای از آموزشکران معاصر حراست کرده اند.ولی روی هم رفته حرفه ی آموزش به آرامی دبر روش های خود ومحتوای دروس تجدید نظر کرده تا با حرکت کلی قرن هماهنگ گردد وگاه از آن پیشی گیرد.آموزش وپرورش موفق شده است نقشی کاملاً متغیر در بازسازی دایمی جامعه بازی کند.درطی قرن ،سه گرایش اساسی ومرتبط وجود داشته است:گرایش به سیاسی کردن آموزش وپرورش؛کوشش در بهسازی از طریق آموزش وپرورش؛تغییرجهت فرایندآم.زش وپرورش ازکارآموزش به سمت پرورش طیف وسیع تری ازرفتارهای انسان. [یک]سیاسی شدن آموزش وپرورش:سیاسی شدن آموزش وپرورش درسه مرحله رخ داد:(الف).هدف مرحله ی اول وحدت بود.تلاش برای ساختن آمریکایی های خوب ازمهاجران اروپایی،استفاده ازفرمان امپراتوری سال1890درمدارس ژاپن برای وحدت بخشیدن به همه ی ژاپنی ها دراطاعت صادقانه ازامپراتور،جشن های روزملی،مراسم یادبود،ترانه ها،نوشته هاومتون تاریخی میهن پرستانه ی انگلستان،استرالیا،فرانسه،ایتالیاوتقریباًهرملت دیگری،کلاًبرای این بودکه باالقای احساسات وتلقیات مشترک  مردم کشور رادریک پیمان مشترک،وفاداری همبسته سازد.کابرلی که درسال1909مطلبی درباره ی تغییر مفهوم آموزش وپرورش درایالات امریکانوشت،این وضع رابه خوبی بیان کرد:«مدارس بیش ازپیش موظف می شوند ذهنیتاجتماعی وسیاسی خاصی راالقاکنند که درمیان تنوع به وحدت می انجامدوبه اقدام مشترک برای نگهداری وبهسازی نهادهای دموکراتیک مامنجر می شود.»این وظیفه ی مدارس،یعنی ایجادتعهد درنسل جوان،درخلال جنگ جهانی اول حدّت یافت واین بارنیزپاسخی بودبه انقلابات سیاسی متعدد در دوره ی بین دوجنگ وجنبش های استقلال طلبانه درکشورهای درحال رشد درسال های پس ازجنگ جهانی دوم.ملی گرایی،نیرومندترین عامل کمک به وحدت بودوبا بیشترینپشتکار درمدارس تشویق می شد.رقابت های ملی اوایل قرن بیستم آموزشگران را برآن داشت که راه هایی برای بالابردن آگاهیشاگردانشان ازکشورخویش وتقویت عزم آنان به پیشبردمنافع آن پیداکنند.شاگردان به لحاظ فکری باافزایش جنبه ی ملی برنامه ی درسی مدارس،وازلحاظ عاطفی باسخنرانی ها،نمادها،نمایش ها وجشن های میهن پرستانه  باملت خودپیوندمی یافتند.درخلال دوجنگ جهانی ودر دوره ی میان آنهاآموزش های ملی گرایانه به راه افراط رفتند.بازدردهه های1950و1960دولت های ملی جدیدی که تازه ازبنداستعمار رسته بودند ونیازبه ایجادپیوندهاوپایبندی های تازه داشتند،مدارس رابه کمک فراخواندند.سپس تلاش بسیاری برای یافتن مواد درسی بومی ومناسب آغازشد وموسیقی وترانه هاوآیین های بومی ومیهن پرستانه باشور بسیارترویج شد.در روند تأمین وفاداری وخدمت صادقانه ی آحادجمعیت به طرز زندگی یاحزب سیاسی صاحب قدرت،دستگاه پیچیده ای برای ترغیب مردم به کارافتاد.مدرسه وغالباًسازمانجوانانی که وابسته به آن بود درکانون عملیاتقرارداشت.قرن بیستم با انواع جهان بینی های رقیب وجنبش های انقلابیش مبدل به عصر ترقیب شد ومنابع آموزشی به نحوی اساسی وغالباًنبوغ آسا درکار ترغیب شرکت داده شدند.مائوتسه تونگ که کشورش فرماندهی رابه سیاست سپرد وازکشورهایی شدکه بیشترین تعهد رابه اشباع آموزش وپرورش ازسیاست داشتند،وضع راخلاصه کردواظهار داشت:«نداشتن دید سیاسیِ درست،مثل نداشتن روح است وازاین رو برای جوانان چینی هدف اولیه ی آموزش وپرورش،خدمت به سیاست پرولتاریایی است.» (ب).عدالت اجتماعی،اقتصادی وسیاسی هدف مرحله ی دوم سیاسی کردن آموزش وپرورش بود.این هدف پیوند نزدیکی با دومین گرایش عمده ی آموزش وپرورش درقرن بیستم یعنی کوشش دربهسازی عمومی داشت.بیشترخط مشی هایی که رفاه اجتماعی وبهزیستی عمومی را مدنظر داشتند،اگربا سیاست پیوندهای محکمی نداشتند،دست کم ازمعنای سیاسی برخورداربودند.کارایی اجتماعی یکی از اهداف آموزش وپرورش بودکه درنیمه ی نخست قرن بیستم موردبحث بسیارقرار داشت ومعمولاًسه چیزمعنی می داد:اینکه شاگردباید نظرات اساسی راجذب کندوسازمان مدنی کشورش رابشناسد؛اینکه باید ازآموزش عمومی وحرفه ای کافی وانعطاف پذیری برخوردارگرددتا بتواند شهروند مفیدی بشود ؛واینکه به عنوان یک شهروندخوب بایدازضعف هاوقوت های جامعه ی خویش آگاه باشدوآمادگی آن را داشته باشد که کمک کند تا جامعه بابیشترین بازدهی به کارش ادامه دهد.برای دستیابی به هدف آفرینی پیشبرد رفاه عمومی،شاگرد باید مالاًدرموقعیتی قرار گیرد که بتواندبه عنوان شهر وندخوب ومفیدی عمل کند. پس باید فرصت کافی برای آماده شدن وخدمت کردن به جامعه موجود باشد.بدین سان دستیابی به برابری فرصت ها مشخصه ی اصلی این مرحله شد.ابتدا اهمیت داشت که آموزش ابتداییدر دسترس همگان قرارگیرد .این در کشور های پشرفته در کوتاه زمانی پس ا زآغاز قرن بیستم تا حد زیادی بر آورده شد .ولی چون پیچیده گی های تمدن چند برابر شدوزمان بیشتر ونحتگی بیشتر برای داشتن درکی ابتدایی از آن لازم آمد،قرن جدید دریافت که وظیفه اش زاراارائه

 

 

ا                                                                                                                                                              

 

                                                                                                                                                                               

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       

                                                                               



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
دوشنبه 20 آذر 1391

ارائه ی آموزش متوسطه ی همگانی است.):بازسازی جامعه هدف مرحله ی سوم پیوندآموزش وپرورش با سیاست بود.جان دیویی در سال 1916«بازسازی انسان در جامعه »را هدف انقلاب تربیتی انتخاب کرده بود که خود میکوشید اورا عملی سازد .هم قطاران پیشرو او دراروپاوایالات متحده بابرنامه های گوناگونی از وی پشتیبانی می کردند.این برنامه هاشاگردان را تشویق می کردندکه درآداب اجتماعی جاری بیندیشند،نقش خود درجامعه رابررسی کنند وبه دانش ها،عادات وتلقیاتی دست یابندکه از آنان دموکرات هایی مسئول ومتعهدبسازد.شاگردان ضمن بازسازی نظرات خود دربازسازی جامعه نیزشرکت می کردند.اگرامکان داشت ومطلوب بودکه به شاگردان آموخته شودجامعه ی خودرا نقادانه بررسی کنندوبرای اصلاح آن راه هایی بیندیشند،چرانبایدمدارس فعالتر می شدند ودر فرایندتغییرجامعه نقش بیشتری بر دوش می گرفتند؟با آموختن به شاگردان که آنچه رابرای جامعه ی ایده آل می دانندبه شکل مشخصی بیان کنند.وبادخالت دادن آنان درکارهایی که به نزدیک ساختن آرمان به واقعیت کمک کنند،مدارس می توانستند مستقیماًدر کاربازسازی جامعه شرکت جویند.آیامدارس جرأت ایجادنظم اجتماعی تازه ای را دارند؟این عنوانِ کتابِ بحث انگیزی بودکه در اوایل دهه ی1930ازقلم یک آموزشگر برجسته ی امریکایی تراویده بود.در این کتاب گسترش چشمگیر نقش آموزش وپرورش درسه دهه ی نخست قرن بیستم در معرض توجه قرارمی گرفت.- از سیندرلای بی ارج وقربی که به کاریکنواخت تدریس ابتدایی سرگرم بود تا پری مهربانی که تمدن جدیدی را پدیدارمی ساخت.این دگردیسی،رؤیا نبود.می شد وقوع آن رابه چشم دید.البته مدارس نمی توانستند بدون کمک وبه تنهایی جامعه ی تازه ای بنا کنند،اما دست کم فعالانه در کارساختمان جامعه شرکت می جستند.مثلاًکودکستان های دِتفرد آداب بچه داری وعادات بهداشتی والدین زاغه نشین را درشرق لندن به تدریج تغییرمی دادند.مدارس ابتدایی ومتوسطه ی بیشترکشورها فعالیت هاوتفریحات تازه ای را امکان پذیر ساخته بودندکه موجب دگرگونی وپرمایگی علایق بزرگسالان آینده می شد.مدارس فنی آلمان درکارایجادیک ملت صنعتی نیرومند وبازسازی کشورپس ازجنگ جهانی اول نقش بسزایی برعهده داشتند ونوعی از این مدارس که تعبیرخاص کرشنشتاینرازآنهابود.درمونیخ، شروندی استوار راباکارایی فنی تلفیق کرده بود.دانشگاه ها ازآغازقرن تعداد دانشمندان را درهردهه نسبت به دهه ی قبل دوبرابرساخته وبااین کاروباپژوهش های آنان برچهره وسرشت انقلاب تکنولوژیک معاصرتأثیرنهاده بودند.همچنین دانشگاه ها تادهه ی1930شروع به تأسیس دانشکده های مهمی در رشته های مختلف علوم اجتماعی کرده بودندکه کارحساس وسازنده های آنهاربرجوعمومی زمانه اثرگذاشته وگاه منشأسیاست هاواقدامات اجتماعی تازه ای ازسوی دولت هاگشته بود.این هاغالباًتأثیرات غیرمستقیم ونامنظمی بودندکه مدارس برجامعه می گذاشتندوبدیهی است که منحصراًاز نظام آموزشی ناشی نمی شدندوخاص آن نبودند.

[دو] آموزش وپرورش برای بهسازی فردی واجتماعی:

کاربهسازی ازطریق آموزش وپرورش،هم جنبه ی فردی داشت وهم جنبه ی اجتماعی؛(الف).جنبه ی فردی:آموزش وپرورش درسراسر تاریخش یکی از راه هایی بوده است که کودکان فقیرولی بااستعدادازطریق آن،گاه توانسته اندبه مراتب نفوذارتقاپیداکنند.ومدارس همیشه مسئول تأمین ذخیره ی افرادآموزش دیده برای نیروی کارجامعه بوده اند.ترفیع اجتماعی وتعلیم حرفه ای درقرن بیستم نیزبخشی ازوظیفه ی آموزش وپرورش باقی ماند.شورواشتیاق،فشاراجتماعی،ومنافع ملی دراین قرن نسبت به قرون پیش ترنقش مهمتری ایفاکردند.تازمان جنگ جهانی اول دیگرآشکارشده بودکه عزم راسخ طبقات میانه برای رقابت دربرداشتِ آنهاازنقش مدرسه تأثیرگذاشته است.برای مثال:درانگلستان،سالنامه ی مدارس عمومی شهادت دادکه به تازگی تعدادمدارس متوسطه ی مستقل ومعتبربرای پسران آرزومندطبقات میانه افزایش چشم گیری یافته است.درایلات متحده امریکادرسال های1920مطالعاتی موردبحث بودکه نشان می داد درآمداشخاص باافزایش سال هایی که به تحصیل گذرانده اندکم درآمدترازکسانی هستند که ازدبیرستان فارغ التحصیل شده اند،و اینان نیزبه نوبه ی خوداز دانشگاهیان کم درآمدترند.ارزش نقدی وحیثیتی تحصیل برای فرزندان طبقه ی میانه انگیزه ی مهمی باقی ماند.اینان تلاش کردندبا افزایش تحصیل خود،خویشتن را ارتقادهند.همچنین کوشیدندبیشتربه مدارس ودانشگاه هایی بروند که فکرمی کردند آموزش بهتری عرضه می دارند.باگذشت قرن،تعدادرقباافزایش یافت وفشاربرای موفق شدن به فشاربرای حضورپیداکردن درمراکزآموزشی افزوده شد.افرادبرای بهره برداری کامل ازتحصیل خود نیازپیدا کردند که مدارکی فراهم آورند.دال بر اینکه نه تنهادراین مراکزتحصیل کرده اند بلکه در حین تحصیل،شایسته وکارآمدنیز بوده اند.ازاین رو افزون برامتحانات متعارف در تحصیل و برای ورود به دانشگاه،آزمون های دیگری در مقاطع ورودی وخروجی و امتحاناتی در میانه ی راه محمول شد .تادهه ی1920گواهی نامه هایی که انواع مراکز امتحان اعطامی کردند،حکم وجه رایج راپیدا کرده بود ونقش مهمی رادرآموزش وپرورش بازی می کرد.دردوره ی بین دو جنگ جهانی آشکار شد که مطالبات هیئت های معتحنه،که معمولاً مستقل از مدارس عمل می کردند،میرود که بر کار مدارس چیره شود،اهداف را به آنها دیکته کند وتعیین کننده یعمده ی برنامه ی درسی آنها گردد.دراین دوره برسی های بسیاری درمورد کیفیت ونحوه ی امتحان انجام شد.قابلیت اتکاواعتبارآزمون ها به طورجدی موردسوال قرار گرفت و روش های امتحان از نو ارز یابی شد.روان شناسان تربیتی ،که از هنگامی که مُیمان ولای برخورد تجربی وونت را دراوان چرخش قرن وارد پژوهش های تربیتی کرده بودند درپی طرح انواع مختلف آزمون درزمینه های گوناگون بودند،کوشیدند روش های بهتری برای انجام آزمون هاپیداکنند،آزمون توانایی را باآزمون دستاوردپیوند دهند وتأثیرامتحان را برکار آموزش ارزیابی کنند.در دوره ی پس ازجنگ جهانی دوم پژوهشگران توانستندتحلیل اطلاعات به دست آمده ازآزمون ها رابا دقت بیشتری انجام دهندوشکل ومحتوای آزمون رابا هدف آموزش ارتباط دهند.(ب)بهسازی اجتماعی وگسترش آموزش وپرورش ازاوایل قرن بایکدیگر پیوند نزدیکی داشتند.برخی از روشن ترین نشانه های افزایش گرایش افرادتحصیل کرده به بهسازی جامعه رامی توان درنشریات امریکایی دوره ی چرخش قرن یافت.دراین دوره که فراوان عیب جویی وخرده گیری می شد،داستان نویسان وروزنامه نگاران مردم گرا کمبودهای زندگی رابا قدرت وبی رحمی تمام برملا می کردند.درهمین دوره بود که ج.م.رایس دریک دوره مقاله درسال1892بر نقایس مدارس امریکایی انگشت نهاد،لینکن استفنز و جیکاب ریس تباهی های نیویورک ودیگرشهرهای بزرگ را از پرده برون افکندند،وآپتن سینکلر و ثورستن وبلن سوداگری کلان را هدف گرفتند.آن ها تأثیرمحیط اجتماعی را بر رفتار افراد نشان دادندو اصلاح وضعیت کسانی راکه امکاناتشان به دلیل فساد،سوءمدیریت ،یا فقر،محدود شده است وظیفه ی اخلاقی جامعه دانستند.مبارزه ی آن هامنادی تعهدنسبت به امربهسازی اجتماعی بودکه رشدآموزش وپرورش درقرن بیستم دربسیاری از نقاط جهان باخودبه ارمغان آورد.قرن بیستم قرن اصلاح وبهسازی شد.به رغم دوره های خشونت وجنگ تمام عیار،آزمندی وبهره کشی بی وقفه،بیشترملت ها مشی اصلاح اوضاع اجتماعی وفرهنگی آحادخود را درپیش گرفتندوحتی گاه دست به اقدامات اصلاحی بین المللی زدند.گه گاه تردیدودلسردی چیره می شد ولی روحیه ی نیکخواهی توانست در طول قرن به خوبی دوام آورد.بحران ها منشأ شور تازه ای شدند.افشاگران ومصلحان آزادی خواه دوره ی چرخش قرن فقط شروع کاربودند.مثلاً از بطن جنگ جهانی اول دسته ای انقلابی واصلاح طلب خوش بین در اروپاظهورکرد.رکوداقتصادی شدیدسال های1930مبلغان برنامه ی نوین(برنامه ی اقتصادی دولت فرنکلین روزولت)رادر ایالات متحده آمریکاپدید آورد.در انگلستان ازدل جنگ جهانی دوم گزارش بوریج وتعدادقانون اجتماعی بیرون آمد.ودردهه های1960.1970بحران درمستعمرات به اصلاحات اجتماعی شتاب دادواستقلال به گسترش اصلاحات کمک کرد.بهسازی به دو صورت بود:ارتقای سطح رفاه و افزایش تولیداقتصادی.آموزش وپرورش درهردو،عامل مهمی بود.درآغازهای قرن،بحث هابه طور عمده درمورداهمیت آموزش حرفه ای به عنوان راهی برای بالابردن میزان تولیدات صنعتی بود.چندی بعد،آموزش عمومی موردتوجه بیشترقرار گرفت.وپس ازجنگ دوم جهانی،در دوره ی سازماندهی وگسترش،حرکاتی درجهت برنامه ریزی دقیق انواع وسطوح خاصی ازآموزش برای انطباق با برنامه های پیشرفت اقتصاد ملی انجام گرفت.این جریان هم سیاسی وهم اقتصادی بودومدارس رابه دو صورت دربرمی گرفت:هم به عنوان شرکت کننده دربازآموزی سیاسی وبرنامه ریزی ملی وهم به عنوان مربی ومولد افرادی که حکم واحدهای اقتصادی مناسبی را برای کودک به ارتقای سطح تولید در کشورپیدا می کردند.یکی از مسائل اصلی دولت هادر قرن بیستم ایجادپیوند میان رفاه اجتماعی وتولید اقتصادی فراوان بود.وآموزش وپرورش ،ساقدوش هردو طرف این پیوندفرخنده بود.

[سه]از آموزش تاآموزش وپرورش:

در کلاس درس درقرن بیستم حرکتی پیوسته ازسمت آموزش به سمت آموزش وپرورش وجود داشتودرمقاطع مختلفی درنیمه ی نخست قرن بیستم،دوایر دولتی مربوط به اداره ی مدارس در بسیاری ازکشورهانام خودرا ازوزارت تعلیمات عمومی به وزارت آموزش وپرورش تغییردادند.این تغییرنام مهمی بودوحکایت از کارکردهای گسترده تری داشت که اینک ازمعلم انتظارمی رفت؛ودرعین حال،تغییر درک ازماهیت عمل تدریس رابه رسمیت می شناخت.ویژگی های برخوردآموزشی عبارت است از:رسمیت،نظم،تنظیم مراحل تدریس ازپیش،انتقال اطلاعات ازمرجعی مقتدربه شاگرد،وتوجه به تنظیم منطقی مواد درسی.آموزش وپرورش نیزمی تواند درپاره ای ازاین ویژگی هاشریک باشد،ولی درآن تأکیدبر پرس وجو،فعلیت شاگرد،ارتباط ومناسبت ورشد شاگرد درزمینه های مختلف است.تغییر از آموزش به آموزش وپرورش درمدارس،عملی بود درجهت نزدیکتر شدن به طبیعت انسان .این تغییرباعث شدکه بیش ازدرس،خودشاگرد درتدریس موردتوجه قرارگیرد.وآموزگارشد کسی که بیشترین مهارتش در درک کودکان وراه های کمک به آنان برای فرا رویاندن توانایی های آنان بود.آموزگارهمچنان به امرفراگیری کودکان توجه داشت،ولی دیگرملانقطی نبود.دانش حرفه ای او دیگر صرفاًدرزمینه ی یک درس خاص نبود،بلکه رفتارکودکان ومعنی وطرق آموزش وپرورش افراد درجامعه را نیزدراین«قرن کودک»دربرمی گرفت.تغییر گرچه دراغلب موارد چشمگیر نبود،دوره هایی دوره های پر تحرک نیز داشت.جنبش هِربارتی که بر دوره ی چرخش قرن استیلا داشت،چشمه ی نظرات بر انگیزنده در موردآموزش وپرورش بود؛ولی عجیب اینکه با عرضه ی روشی تازه تدریس که قابل تبدیل به یک نظام بود،یاریگر استقرارروشی صرفاً آموزشی شد که به زودی محبوبیت یافت وماندگار گشت . بحث پیرامون نظرات هر بارت،ظهور مدرسه ی تجربی دیویی در شیکاگو،توسعه ی اولیه ی جنبش گرایش به فعالیت، وآغاز مطالعه ی روان شناسی تربیتی ،کمک کرد کهنخستین دهه ی قرن بیستم به دهه برانگیزنده  وبار آوری برای علم وآموزش وپرورش تبدیل شود.فوران دیگر در سال های1920رخ دادکه یافتن راه هایی برای پاسخگویی به تفاوت های فردی کودکان موردتوجه قرارگرفت.طرح های دالتن و وینتکا وسیعاًشناخته شدودربسیاری ازکشورها به کار رفت.«جامعه ی آموزش وپرورش نوین»یک دوره گردهمایی راآغازکرد که آموزشگران برجسته را ازچهارگوشه ی گیتی به سوی خودجلب کرد.ومطالعاتی جدی درموردموارد درسی انجام گرفت که به ارائه ی طرح های اصلاحی مهمی به ویژه در ایالات متحده ی امریکاواتحادجماهیرشوروی انجامید.درسال های1930کوشش برای پیوند دادن برنامه ی درسی مدارس بااهداف اجتماعی ونیازهای فردی افزایش یافت وجالب ترین ومهمترین طرح های نظری وعملی قرن رابه ارمغان آورد.در دهه ی 1960کار بر روی برنامه ی درسی از نو برجستگی یافت؛که انگیزه ی آن پیدایش نخستین ماهواره ی ساخت دست انسان دردهه ی1950بود.دراین دوره گروه هایی از آموزشگران وپژوهندگان باهم کار کردندتا برای همه ی رشته های درسی مدارس موادمتناسب وبسامانی فراهم آوردند.همچنین برنامه ریزی فردی کار شاگرد از نو موردتوجه قرارگرفت.مطالعه ی رشدکودک بسط یافت،رابطه ی محصل ومعلم راحت تر شد،وشاگردان تشویق شدندکه درفرایندیادگیری،فعالانه ترشرکت کنند.تغییردرطول قرن رشدی آهسته وپرفرازونشیب داشت که ازسه جنبه ی عمده برخورداربود.ازیک سوپیوندنزدیکی بامطالعه ی جدی ورشدروانشناسی تربیتی داشت.ازسوی دیگرباحرکت به سمت مشارکت فعالانه ترشاگرد درکارآموزش وپرورش همراه بود ودرعین حال،گذاری نسبتاًپیوسته بود درجهت تنظیم گونه ای ازبرنامه ی درسی که باشاگردواجتماعش مناسبت بیشتری داشته باشد:

(الف):رشدمطالعه ی روان شناسی تربیتی:دو خط اصلی در رشدروانشناسی تربیتی وجود داشت که برحرکت درآموزش وپرورش ازآموزش صرف به سمت آموزش وپرورش تأثیرگذاشت.نخست یک جست وجو وبررسی کلی درمورد روش های تربیتی موجودبه دست روان شناسان تربیتی علاقه مندبه کارکردهای رفتارانسان انجام شد.درآغازباکار مُیمانولای وسپس باتلاش های کلاپارد وثورندایک وهمکارانشان در بسیاری ازکشورها مطالعات زیادی درچهل سال نخست قرن بیستم درمورد نظرات تربیتی ومیزان ثمربخشی روش های آموزشی درکلیه ی دروس انجام گرفت.سنجش بازدهی مدارس و روش های آموزشی،مکمل توجه فراوان گسترده به آزمایش توانایی های شاگردان شد-هدف اصلی،سنجش هوش آنها بود.در دوره ی پس ازجنگ جهانی دوم مطالعه ی فرایندهای شناخت رواج یافت و تلاش های بسیاری برای به کارگیری نتایج غالباًپیچیده ی این مطالعات در کلاس درس انجام گرفت.ازاین مطالعات واطلاعات گردآمده گه گاه نظریاتی درمورد یادگیری،روش هایی آموزشی در راستای آنها پدید می آمد.غرض کلی آنها تشویق نوع آموزشی بود که شاگردان رادرگیروضعیت هایی می ساخت که ناچارمی شد کندوکاو و پی جویی کنند،به دنبال معانی بگردند،وطرز استفاده از اطلاعات ومهارت هایی راکه خودکسب می کردندبیاموزند.به موازات این گرایش در کار روانشناسان تربیتی،حرکت دیگری درهمین زمینه وجود داشت که تأثیرمکاتب مختلف روانشناسی پویا برفعالیت های تربیتی بود.برگسون اندیشه ی اِلان ویتال (نیروی حیاتی)رادرمیان مصلحان تربیتی اوایل قرن رواج داد واین اندیشه باعث تشدیدتلاش های آنان برای تشویق خلاقیت ومشارکت فعالانه ترشاگردان درفرایند آموزش شد.مکدوگال مصرانه به دفاع از روانشناسی هورمیک یا انگیزشی گرداخت که به پاره ای از آموزشگران الهام داد تا نیازها وعلایق حسی کودکان رامبنای فراگیری وآموزش بگیرند.فروید ومکتب روانکاوی ازدنیای انگیزه های نهان وتجارب اوایل دوره ی کودکی پرده برداشتندوآموزشگران رابرآن داشتندکه عوامل خارج ازحوزه شعوررادررشد کودک بیشتربه حساب آورند.علاقه راهربارتی هادرآموزش وپرورش عامل مهمی دانسته



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
دوشنبه 20 آذر 1391

بودند؛وتادهه ی1920آموزشگران نظرات خودرادرمورد آن عمق وبسط داده وکوشیده بودندمفاهیمی چون انگیزه،رضایت،وحالت عاطفی راجانشین آن کنند.آنهاهمچنین به تحریک روانشناسان پویابه فکرافتاده بودند که فرایند یادگیری ویاددهی رابیش ازآنکه پیشتر می توانستند،مجموعه ی پیچیده ای ازنیروهای عاطفی،کوششی وشناختی بشمارند.درنتیجه آموزگاران فعالیت کودکان رابیشتر مشاهده ودرک می کردند،جوانب گوناگون رفتارکودکان رابیشتر به یکدیگرارتباط می دادند،به تلاش درجهت بارآوردن افرادی درست وشایسته علاقه ی بیشتری پیدامی کردند،وبه جست وجو درمحیط اجتماعی کودکان ودریافتن تأثیرآن برکارآنان درمدارس گرایش بیشتری نشان می دادند.ازاین رو انضباط درمدارس غیر رسمی ترشد ومدارس عموماًمکانی انسانی تروجذاب تر شدندکه خردسالان وبزرگسالان درآن درکنارهم کارمی کردندواز وقت خود لذت می بردند.تادهه های1940و1950مطالعه ی روانشناختی مناسبات انسان رواج یافته ومحرک های رفتار درکلاس،مناسبات آموزگاروشاگرد،وروانشناسی اجتماعی مدارس موردمطالعه قرارگرفته بود.تأثیراین گرایش برآموزش،افزایش بیشترپیچیدگی آن بود.آموزگاری که درسال1900آموزش دیده بوداینک ناچاربود به مطالعه ی برنامه ای بپردازدکه به طورعمده درزمینه ی مدیریت کلاس درس بود.ازهمتای او درسال1970انتظارمی رفت فراگیرد که چگونه می تواند رشد کودک را دریک محیط اجتماعی رشد دهنده  تسریع کند.

(ب):رشد برخورد ناظر برفعالیت:مدارس قرن نوزدهم هم معرفت وهم شخصیت را پرورش داده بودند.آموزشگران قرن بیستم باهمین مسئولیت ها ادامه دادند؛هرچندک.شیدندحس مشارکت رانیز درآنها واردسازند.آموزشگران قرن بیستم ازاین نکته درک بیشتری داشتند که همچنان که انسان فقط فکرنمی کندبلکه عمل نیزمی کند،کارآموزش وپرورش نیزبایداز تربیت فکری فراتررود وبه جوانان بیاموزدکه چگونه بامسئولیت وکارآیی عمل کنند.هدف آموزگاران درقرن بیستم این بودکه شاگردان راتشویق کنند به جای آنکه صرفاًدانشی کسب کنند،به میزان فهم خود نیزبیفزایند.گرچه آنهارفته رفته پی بردندکه فهم بدون عمل نیزفهم ناکاملی است.دیویی نخستین کسی بودکه این نکته رادریافت.اودرمدرسه ی تجربی اش در شیکاگو(1896-1903)برنامه ای برای اشتغال اجتماعی شاگردان تنظیم کرد.دکرولی  باتنظیم برنامه ی درسی براساس علایق شاگردان ،درمیان نسل بلافاصله پیش وپس ازجنگ جهانی اول در اروپا علاقه ی فراوانی ایجاد کرد.ودردهه های1920و1930 کارمطابق پروژه ای که شاگردان رابیشتر نظراً وگاه عملاً درگیرپی جویی فکری،گردآوری اطلاعات،تجزیه وتحلیل،وعمل متعاقب می ساخت.درمدارس ابتدایی بسیاری ازنقاط جهان موردپسند واقع شد.درانگلیس امیدواری ها درسال 1931 درگزارشی از«شورای سرپرستی آموزش وپرورش»باعنوان مدرسه ی ابتدایی چنین جمع بندی شد:«برنامه ی درسی باید برحسب فعالیت وتجربه اندیشیده شئد،نه براساس دانشی که کسب گردد واطلاعاتی که انباشته شود.»

(ج):جست وجوی مناسبت:عدم مناسبت،عبارتی بود که در قرن بیستم درانتقاد از روش های آموزشی که سنتی بودند یا با نیازهای فردی واجتماعی زمان ارتباطی نداشتند فراوان به کار می رفت.از آنجاکه تغییر،جوهرحیات بود،وآموزش وپرورش جزئی حیاتی وتعیین کننده ازحیات معاصر،ذکربی مناسبتی برای بعضی ازجوانب آموزش وپرورش انتقادی کاری بود.مناسبت به طورسازنده نیز به کار می رفت.به عنوان راهنمایی برای اصلاح رویه ی جاری یا آتی درارتباط با برنامه ی درسی مقوله ی مناسبت ازنیاز به دونوع تغییرحکایت داشت. نخست:دربیشتر دروس،تأکیدازروی کسب اطلاعات به روی درک اصول وسپس چیرگی برشیوه های کارمنتقل شد.گسترش فراوان دامنه ی دانستنی ها،که در قرن بیستم دربیشتر رشته ها اتفاق افتاد وخودرابه نحوی چشمگیر درعلوم نشان داد،منجربه افزایش بسیارمحتوای اطلاعاتی دروس مدارس شد.روزی دریافته شد که بسط نامحدود مواددرسی عملی نیست ودر هرصورت به تسلط برموضوع نمی انجامد.ازاین رو برخی از تهیه کنندگان مواد درسی دردهه ی 1920 تعمیم ها واصول راجزءمهم دروس دانستند.بافهم آنها از ارتباطات ومفاهیم مربوطهشبکه ای پدید آمدکه لب مطلب بود.تمرین فکری حاصل از کاربا آنها وربط دادنشان به یکدیگر آموزش ذهنی اساسی ومهمی بود.ولی به زودی دریافته شد که اصول نیزعادت به تغییر دارند.گاه جای خود را به اصول دیگری می دهند.وخودبی مناسبت جلوه می کنند.آنچه درنظام دروس برجا ماندونسبتاًثابت یافته شد،روش های تحصیل اطلاعات وطرق تجزیه وتحلیل وبیان آنهابود.دومین نوع تغییر:درجهت مناسبت بیشتر،جریانی سودمندی گرایانه بود.آنچه باخوشبختی جوامع اروپایی وامریکایی وجامعه ی ژاپن درنخستین سال های قرن مناسبت پیدا می کرد،عرضه ی خوب افراد فنی بود.ازاین رو به آموزش حرفه ای وتدریس علوم وریاضیات توجه فراوانی شد.زبان های لاتین و یونانی که درقرن نوزدهم در رأس دروس دبیرستانی قرارداشتند،کم کم رنگ باختندوجای خودرا به زبان های ملی دادند.درسال های 1930 رکوداقتصادی وپیوستگی روزافزون آموزش وپرورش وسیاست موجب آن شدکه مطالعه ی مسائل اجتماعی اهمیت بیشتری پیداکند.درنتیجه علوم اجتماعی رفته رفته درهمه ی سطوح آموزش نقش بزرگتری ایفاکردند.گسترش سریع آموزش علوم درسطوح متوسطه وعالی در دهه های 1950و1960 هم درکشورهای پیشرفته وهم در کشورهای کم پیشرفته باشناسایی سودمندی علوم در دفاع ملی وپیشرفت صنعتی پیوند داشت.گسترش آموزش به ویژه آموزش عالی در همین دوره عموماًبه نوعی برنامه ریزی ملی ربط داده می شدکه امیدمی رفت ازطریق آن مفیدترین انواع وسطوح نیروی انسانی تولیدگردد.

رشدآموزش وپرورش به عنوان یک حرفه اساساً دستاورد قرن بیستم بوده است.همزمان شدن دو جنبش هربارتی ومطالعه ی کودک بایکدیگر دراوان چرخش قرن مجموعه یو رشد یابنده ای از دانش هارا ازطریق پژوهش،کارآموزشی ونظریات مختلف فراهم آورد که با وضع متغیرزمانه مناسبت داشتند.باگسترش بعدی روانشناسی تربیتی وسپس بااضافاتی ازجامعه شناسی تربیتی،این مجموعه رشدپیداکرد.مطالعه ی آموزش وپرورش نیز مانند تحصیل در رشته های مهندسی وپزشکی معمولاًدرنهادهایی انجام گرفته که کارشان تعلیم وتأمین نفربرای این حرفه بوده است.از این رو نیازهای کارآموزش معمولاً بر کیفیت پژوهش وتفکری که با مطالعه ی آموزش وپرورش همراه گشته اثرداشته است.این ازلحاظ مناسبت،عملی متقابل بوده است.درحالی که نیازهای حرفه،نظریه پردازان وپژوهشگران را به کلاس درس نزدیک نگه داشته است،اینان خود به آموزگاران یاری داده اند که از دستورالعمل های سنتی کارآموزش که معمولاًبه پیروی ازحرفه ای محافظه کارانه گرایش دارند سربرتابند.تأثیرکلی نتیجتاً این بوده است که رفته رفته در طول قرن بیستم تغییری بسیار چشمگیر درمیزان کفایت ونوع علایق حرفه ی آموزش رخ داده است.بارواج مطالعه ی آموزش وپرورش درکشورهای غربی،نفوذ مدارس نوع غربی نیز به سرعت در سراسر جهان پخش شد.درکشورهای غیر غربی به ندرت مدرسه ای بومی تا میانه ی قرن دوام آورد.یا اگر در جاهایی مانند کشورهای اسلامی وهندوستان دوام آورد،نفوذش بسیارمحدودشد،جنبه ی تخصصی پیدا کرد وازرقبای غربی خود عقب ماند.مدرسه ی غربی باسطوح تحصیلی وشیوه های کاری به دقت طرح ریزی شده اش،بامعلمان ومدیران سلسله مراتبی اش،وبامعیارهاوگواهینامه هاومراحل تحصیلی زود دریافتنی اش الگویی مناسب برای آموزش وپرورش همگانی فراهم آورد.این الگو به آسانی قابل فهم ودرک وقابل صدور بود.مهاجران اروپایی وامریکایی وکارگزاران استعماربه اخذ آن درسراسرجهان کمک کردند.کشورهای غیرمستعمره ای مانند ژاپن،چین،تایلند و ترکیه نیزآن را مجدانه خواستندوجذب کردند.این الگو برای رشدملی اصلاًابزاری ضروری دانسته شد،وپا گرفت چون به یک نیاز پاسخ داد.در مدرسه غربی،آموزش وپروش به شکلی منظم،نهادی گشته وبسته بندی شده بود.ازاین رو به سهولت قابل توزیع در میان مردمانی بودکه در سراسرجهان خواستارش بودند.بااین حال الگوی نامش ناپذیری نبود.گرچه ثابت بود و منتقدانش می گفتند:از بس به کار رفته است جز کالبدی مرده از آن برجا نمانده است،ولی با وجود این درمحیط جدید قابل تعدیل ودر زادگاهش قابل اصلاح بود.می شد برای مشتریان تازه ی آن،هم الگوی پاگرفته را صادر کرد و هم نوآوری های اصلاحگران را.آنچه جهان به دست می آورد،صرفاًماشینی برای انتقال آموزش وپرورش به صورتی منظم نبود؛وصرفاًدرتخته ی سیاه،ساعت ورزش،هنرستان های فنی،مدیروناظم،ودبستان ودبیرستان خلاصه نمی شد.ابزاری بودباقدرتی قابل ملاحظه،نه خدایی زاییده ی ماشین بلکه ماشینی فرستاده ی خدایان[خدا]،که امکان می داد فرصت های معمولی آدم های عادی به سرعت گسترش یابد ونیرو وارزش درجهان اقتصادی واجتماعی وسیاسی ما از زوایای تازه ای مطرح گردد.

                وسخن آخر:

                    الهی،چون توانستم،ندانستم و چون دانستم ،نتوانستم.

                    آه از این علم ناآموخته ،گاه درو غرقم ،گاه از او سوختم .                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    «خواجه عبدالله انصاری»

   منابع :

1.تاریخ آموزش وپرورش درقرن بیستم.نویسنده:و.ف.کانل- ترجمه ی،حسن افشار.

2.راهنمای عوامل اجرایی دوره های آموزش خانواده.تألیف:اعضای هیئت علمی جهاد دانشگاهی(دانشگاه تهران)مدیریت آموزش،تحقیقات وتألیفات(گروه آموزشی).

3.نیمه ی پنهان آموزش وپرورش رسمی.تألیف:دکترعبدالعظیم کریمی.

4.سایت:ویکی پدیا«Wikipedia».

5.مرامنامه ی آموزشی من(ترجمه ی صفحه ی اول)از جان دیویی(1897).                                                                                                                                                                                                    



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی